Aankomende zomer verliest het Gelderse dorp Altforst, net als veel andere dorpen, zijn enige basisschool. Dit ondanks groot verzet van ouders, inwoners en de gemeenteraad.
De zoveelste voorziening
Het schoolbestuur Groeisaam wil af van scholen met minder dan 50 leerlingen en Basisschool De Tweesprong zat daar al jaren onder. Daarom heeft het bestuur besloten deze enige school in het dorp te sluiten. De ouders, andere dorpsbewoners en de gemeenteraad zijn het niet eens; zij vinden het belangrijk dat kinderen in het dorp naar school kunnen blijven gaan. Daarnaast is de school de zoveelste voorziening die in korte tijd uit het dorp verdwijnt. Ze vrezen dat dit ten koste gaat van de leefbaarheid van het dorp.
Initiatieven vanuit het dorp
In een poging om de school voor te zetten, hebben de ouders een eigen stichting opgericht: Stichting De Sprong. Dit werd (financieel) gesteund door de gemeente. Ook in diverse andere dorpen proberen inwoners “hun” dorpsschool te behouden door zelf het initiatief te nemen. In het Noord-Hollandse Grootschermer, bijvoorbeeld, werd een basisschool succesvol voortgezet dankzij een stichting van ouders en andere dorpsbewoners.
In Altforst wilde het schoolbestuur niet aan de overdracht meewerken. De school zag risico’s voor de kwaliteit van het onderwijs. De zaak kwam voor de rechter en die besliste dat het schoolbestuur niet verplicht is de school over te dragen aan de stichting.
Reden voor wetswijziging
De gemeenteraad van West Maas en Waal, waar Altforst onder valt, wil graag een wetswijziging. Ellen Jagtenberg (VVD) tijdens de raadsvergadering op 20 mei 2026 : “De huidige wetgeving schiet tekort in de bescherming van de laatste kleine school binnen een dorp. (...) We willen alles op alles zetten om te voorkomen dat dit soort situaties in de toekomst, tegen de wil van ouders, dorp en gemeenschap in, opnieuw kunnen plaatsvinden.”
Ellen pleit ervoor dat kleine dorpen meer mogelijkheden moeten krijgen hun laatste basisschool open te houden. Ook zouden dorpen waar recent een school is gesloten, volgens haar onder voorwaarden weer een school moeten kunnen starten. Wethouder Rob Reuvers ondersteunt dat, net als de hele gemeenteraad van West Maas en Waal.
Veel dorpen zonder school
Eerder dit jaar bracht De Volkskrant een reportage over de verdwijnende dorpsschool, met aandacht voor Altforst en de landelijke ontwikkeling daarachter. Uit hun analyse van DUO-cijfers blijkt dat tussen 2011 en 2024 bijna 1.200 basisscholen hun deuren sloten. In 178 gevallen betekende dat dat een dorp zonder basisschool kwam te zitten. Vooral in de noordelijke provincies speelt dit probleem. In 2015 vond de grootste kaalslag plaats, aldus de Volkskrant. Toen verloren dertig dorpen hun basisschool.
Groot heeft een keerzijde
“Mag een school ook klein zijn?”, vraagt Chantal Broekhuis zich af in een column in Schoolfacilities. “Groot lijkt efficiënter, robuuster en beter organiseerbaar, maar heeft ook een keerzijde. Hoe groter de school, hoe lastiger het wordt om ieder kind echt te zien. Ouders hechten waarde aan kleinschaligheid, veiligheid en persoonlijke aandacht. Zij zoeken geen perfecte organisatie, maar een plek waar hun kind gekend wordt, waar lijnen kort zijn en waar vertrouwen vanzelfsprekend is. Dat gevoel van nabijheid laat zich moeilijk organiseren in grote structuren.”
Wat is eigenlijk de vraag?
Tijdens de raadsvergadering van West Maas en Waal wees Ronald Orlemans (Partij Beneden-Leeuwen) ook op het bredere vraagstuk. Hij merkte op dat er ook andere gemeenten tegen vergelijkbare problemen aanlopen. “Ik denk dat het goed is je bij elkaar aan te sluiten om samen een grotere vuist te maken.” Tot een vuist hoeft het hopelijk niet te komen. Wel een onderwerp om met elkaar over te hebben. Wat is eigenlijk de vraag?
Meedenken?Meer zicht op de maatschappelijke behoefte, de impact van beleid en voorzieningenplanologie zijn belangrijke thema’s in het Bouwstenen-netwerk. Wil je hierover meedenken en meedoen? Meld je dan aan als partner en denk en doe mee in een netwerk of ontwikkelwerk.
Op verzoek helpen we kleine scholen aan onderling contact met andere kleine scholen. Ben of ken jij initiatiefnemers en bestuurders van kleine scholen met minder dan honderd leerlingen? Laat dan hier je gegevens achter. |
|
Meer informatie
- Reportage: De dorpsschool verdwijnt, ook voor de Tweestroom in Altforst dreigt het einde (Volkskrant, mei 2026)
- Artikel: De school als hart van het dorp (Schoolfacilities, februari 2026)
- Column: Mag een school ook klein zijn? (Schoolfacilities, februari 2026)
- Ontwikkelwerk: Deltaplan Scholen
- Ontwikkelwerk: Voorzieningenplanologie
- Foto: Opening Kindcentrum De Driessen in Grootschermer
